كرده‌ام . چنان‌كه ملاحظه مىشود ، قاضى صاعد در اين دو مورد علاوة بر نام بردن از يك كتاب نجومى خود ، هم از محتويات آن وهم از اكتشافات نجومى خود ، ياد كرده است ، اكتشافاتى كه در باب حركت اقبال وادبار فلك انجام داده است . امّا با وجود اينكه پژوهشهاى نجومى ووصول به اكتشافاتى در آن زمينه بدون رصدگريهاى دقيق ميسّر نمىباشند ، قاضى صاعد ، نه از رصدگريها ونه از رصدخانهء تأسيس يافته‌اش سخنى به ميان نياورده است . 3 . سومين مورد ، جايى است كه قاضى صاعد به شرح أحوال ونقد آثار مجريطى مىپردازد . أو در اين باب ، بعد از آن‌كه وى را پيشواى رياضيدانان اندلس در عصر خويش معرّفى مىكند وداناترين همهء آنانى كه پيش از وى بوده‌اند ، در علم فلك وحركتهاى نجومى مىشماردش ، چنين مىگويد : وى به رصدهاى اختران بسيار توجّه داشت وشيفتهء كتاب بطلميوس ، معروف به : مجسطى ، بود وكتابي نيكو در نتايج علم عدد دارد كه مورد توجّه است ودر نزد ما به عنوان كتاب : المعاملات ، معروف است وكتابي ديگر دارد كه در آن تعديل اختران را از زيج بتّانى ، تلخيص كرده است وبه زيج محمّد بن موسى خوارزمي توجّه كرده وتاريخ إيراني آن را به تاريخ عربى برگردانده وأوساط اختران را در آن ، از اوّل تاريخ هجرت قرار داده وبدان جدولهايى نيكو افزوده است ؛ امّا به روشنى ، لغزشهاى وى را در آن ، دنبال كرده وموارد غلط آن را نشان نداده است ؛ ولى من در كتاب خودم : المؤلّف بإصلاح حركات الكواكب والتعريف بخطأ الراصدين ، آنها را نشان داده‌ام . در اينجا نيز ملاحظه مىشود كه قاضى صاعد ، بىآنكه از رصدگرى ورصدخانهء خود ، نامى به ميان بياورد ، از كتاب نجومى خويش نام برده است ، امّا با عنواني تقريبا متفاوت با نام قبلي وبا افزوده‌اى بر آن بدين صورت والتعريف بخطأ الراصدين كه در نشان دادن محتواى كتاب كمال بيشترى را مىرساند ؛ زيرا در اينجا قاضى صاعد هم در